Μυθολογία

Ήφαιστος, Λήμνος
Ήφαιστος

Ήφαιστος: ο πάτρωνας θεός

Ο μύθος αναφέρει πως ο Ήφαιστος μπλέχτηκε σε μια αψιμαχία με τον Δία, με αποτέλεσμα ο βασιλιάς των θεών να τον εκσφενδονίσει απ' τον Όλυμπο. Ο Ήφαιστος έπεφτε για μέρες, ώσπου προσγειώθηκε στη Λήμνο.

Οι κάτοικοι του τόπου εκεί τον περιποιήθηκαν και ο αρχιμεταλλουργός θεός, για να τους ευχαριστήσει, έστησε ένα εργαστήρι στο νησί στο οποίο έφτιαχνε διάφορα θαυμαστά αντικείμενα.

Πράγματι ο μύθος απηχεί έντονα στην πραγματικότητα μιας και το νησί, εκτός απ' την έντονη μεταλλουργική παράδοσή του, έχει και ηφαιστειογενή σύσταση εδάφους.

Πριν χιλιάδες χρόνια πιθανόν να διέθετε και ενεργό ηφαίστειο με το όνομα Μόσυχλος, του οποίου η θέση σήμερα είναι αβέβαιη. Επίσης απέχει ελάχιστα από τα μεταλλεία του Εύξεινου Πόντου και της Μικράς Ασίας. Πηγές πλούτου και ανάπτυξης.

Η σύνδεση του σιδήρου με το όνομα των πρώτων κατοίκων της Λήμνου, των Σιντίων, (που υποδέχτηκαν τον Ήφαιστο) είναι προφανής. Σημερινά τοπωνύμια και ιδιαίτερα αυτό ενός μικρού νησιού στα Β.Δ. της Λήμνου, που ονομάζεται Σιδηρίτης ή Σεργίτσι, μαρτυρά του λόγου το αληθές.

 

Οι Κάβειροι

Ο Ήφαιστος παίρνοντας για νύφη του τη νύμφη Καβειρώ έκαναν ένα παιδί. Τον Καδμίλο. Ο Καδμίλος με τη σειρά του γέννησε τρεις γιους, τους Κάβειρους. Αυτά τα υποχθόνια πνεύματα της θάλασσας, της γης και της φωτιάς, οι τότε κάτοικοι της Λήμνου τα αναπαριστούσαν με το σφυρί και τη λαβίδα του μεταλλουργού.

Η μορφή τους γήινη ή εξωτική ανάλογα, κοσμούσε διάφορα καλλιτεχνήματα της εποχής. Η λέξη Κάβειρος πιθανόν να προέρχεται απ' το σημιτικό καβιρίμ, που σημαίνει ισχυρος, δυνατός, ή απ' το Ελληνικό καίω. Λέγονταν και Καρκίνοι, μιας και οι λαβίδες του σιδηρουργού παρέπεμπαν στα γνωστά καβούρια.

Καβείρια μυστήρια

Ήταν η ετήσια γιορτή προς τιμήν των Καβείρων, στο ομώνυμο ιερό τους που σήμερα βρίσκεται Β.Α. του νησιού. Η τελετή εικάζεται πως είχε σχέση με την αναγέννηση της φύσης και τη γονιμότητα της γης. Για εννέα μέρες που διαρκούσε η γιορτή και μέχρι να φτάσει το πλοίο με την ιερή φλόγα από τη Δήλο, οι φωτιές και οι εστίες παρέμεναν σβηστές σε όλο το νησί.Η υποδοχή της φλόγας ήταν πανηγυρική, με δεήσεις και καθαγιασμούς. Με την υποδοχή του φωτός η ζωή επανερχόταν αμέσως στον κανονικό της ρυθμό.

Οι μη μυημένοι απαγορευόταν να πατήσουν στο ιερό των Καβείρων και η ανυπακοή τιμωρούνταν με θάνατο. Λέγεται πως η Ολυμπία, η μητέρα του Μεγάλου Αλεξάνδρου, ήταν μία εκ των διασημότερων μυστών των Καβείριων μυστηρίων.

 

Ανάμεσα σε μυθολογία και  ιστορία

Μέσα από μυθολογικά και ιστορικά κείμενα, προκύπτει το συμπέρασμα ότι ο αρχαίος κόσμος έδειχνε ζωηρό ενδιαφέρον για τη Λήμνο και τον πολιτισμό της. Μετά τους Σιντίες, κυριάρχησαν στο νησί οι Κάρες. Ύστερα ήρθαν οι Κρήτες, τους οποίους οι Λημνιοί δέχθηκαν φιλικά.

Θέλοντας να τους ευχαριστήσει για την ευγένεια και τη φιλοξενία τους, ο βασιλιάς των Κρητών, Ραδάμανθυς, τους έδωσε το Θόαντα, γιο του θεού Διόνυσου και της Αριάδνης, ο οποίος έγινε ο πρώτος βασιλιάς της Λήμνου. Αργότερα, ο βασιλιάς της Ιωλκού, Κρηθέας, προκειμένου να χρησιμοποιήσει τη Λήμνο ως ενδιάμεσο σταθμό στα αποικιστικά του ταξίδια προς τη Μ. Ασία και τον Εύξεινο Πόντο, έδωσε για γυναίκα στο Θόαντα, την κόρη του Μύρινα.

Τα Λήμνια δεινά

Στα χρόνια της βασιλείας του Θόαντα, οι γυναίκες του νησιού διέπραξαν ύβρι εναντίον της θεάς Αφροδίτης η οποία τις καταράστηκε να έχουν άσχημη μυρωδιά και γι’ αυτό οι άντρες μοιχεύσανε και έφεραν στο νησί γυναίκες απ' τη Θράκη. Οι σύζυγοί τους πίσω στη Λήμνο, όμως, μη μπορώντας να ανεχτούν τη μεγάλη αυτή προσβολή και υπό την καθοδήγηση της κόρης του βασιλιά, της Υψιπύλης τούς σκότωσαν όλους.

Όχι πολύ αργότερα, οι μυθικοί Αργοναύτες, ταξιδεύοντας για την Κολχίδα, έκαναν ενδιάμεση στάση στη Λήμνο. Όλες οι γυναίκες εκεί τους υποδέχτηκαν θερμά και τους παντρεύτηκαν. Η Υψιπύλη πήρε μάλιστα για σύζυγο της τον αρχηγό τους τον Ιάσονα και γέννησε μαζί του τον ομηρικό βασιλιά Εύνηο.

Μια άλλη εκδοχή, κατά τον Ηρόδοτο αυτή τη φορά, σχετικά με τα Λήμνια Κακά, είναι πως οι Πελασγοί, διωγμένοι απ' την Αττική έκλεψαν όλες τις παρθένες γυναίκες -ή «άρκτους»- και τις πήραν μαζί τους στη Λήμνο, όπου και εγκαταστάθηκαν.

Εκεί ωστόσο οι γυναίκες άρχισαν να μεγαλώνουν τα παιδιά τους σύμφωνα με τα Αττικά έθιμα και γι αυτό οι Πελασγοί τις σκότωσαν όλες. Ενδιαφέρον παρουσιάζει, ότι στις δύο εκδοχές του μύθου, «ξεκαθαρίζονται» αντίθετα φύλα.

  • Ιστορικό Χρονολόγιο

    Οι Πελασγοί, που ήταν συγγενείς των Τυρρηναίων και των Ετρούσκων της Ιταλίας, καταλαμβάνουν τη Λήμνο το 1000 π.Χ. Το 511 π.Χ., το νησί πέφτει στην κατοχή των Περσών.
      Το 510 έως το 509 π.Χ., περνάει στην κυριαρχία των Αθηναίων του Μιλτιάδη και μεταβάλλεται σε κληρουχία της Αθήνας.
     
    περισσότερα
  • Προϊστορικοί Xρόνοι

    Η Λήμνος ξεπρόβαλε κατά τη διάρκεια μιας φυσικής κοσμογονίας που έλαβε μέρος κατά την καταπόντιση της Αιγαιίδας και με την τήξη των τελευταίων παγετώνων περίπου 15.000 χρόνια π.Χ.
    περισσότερα
  • Καβείριο, Λήμνος

    Το όνομα του νησιού Λήμνος

    Το όνομά Λήμνος, που παρέμεινε αναλλοίωτο στους αιώνες, πιθανώς έχει ρίζα φοινικική και σημαίνει «λευκή», καθώς από μακριά φαντάζει ασπριδερή.
    περισσότερα